20 Soruda Anlaşmalı Boşanma Rehberi
1. ANLAŞMALI BOŞANMA NEDİR?
Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma ve boşanmanın tüm hukuki sonuçları (mali konular ve varsa çocukların durumu) üzerinde tam bir mutabakata vararak evlilik birliğini sona erdirmelerini sağlayan bir boşanma davası türüdür.
2. ANLAŞMALI BOŞANMA DAVASI AÇMANIN ŞARTLARI NELERDİR?
Anlaşmalı boşanma davasının kabul edilebilmesi için, kanunun aradığı şartların tümünün aynı anda gerçekleşmiş olması zorunludur. Bu şartlar şunlardır:
En Az 1 Yıl Evlilik Şartı: Evlilik birliği, nikah tarihinden itibaren en az bir (1) yıl sürmüş olmalıdır. Kanun koyucu bu şartı, tarafların ani ve aceleci kararlarla evliliklerini sonlandırmasının önüne geçmek için bir "yasal filtre" olarak koymuştur.
Başvuru Şekli: Eşlerin mahkemeye birlikte başvurmaları veya bir eşin açtığı boşanma davasını diğer eşin kabul etmesi gerekmektedir.
Protokol (Tam Mutabakat): Eşlerin, boşanmanın tüm sonuçları üzerinde anlaşmış olması şarttır. Bu "sonuçlar" kanunda "mali sonuçlar" (yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat) ve "çocukların durumu" (velayet, iştirak nafakası, kişisel ilişki) olarak net bir şekilde tanımlanmıştır. Bu mutabakat, yazılı bir "Anlaşmalı Boşanma Protokolü" ile mahkemeye sunulmalıdır.
Tarafların Bizzat Dinlenmesi: Hakimin, duruşmada tarafları bizzat (şahsen) dinlemesi yasal bir zorunluluktur. Tarafların sadece avukatlarını göndermesi yeterli değildir. Yargıtay kararlarına göre taraflar bizzat dinlenmeden, sadece avukatların beyanıyla verilen boşanma kararları usul ve yasaya aykırı olup, bozulma nedenidir.
Serbest İrade Tespiti: Hakim, tarafların beyanlarını bizzat dinlerken bu iradelerini serbestçe (herhangi bir baskı, tehdit veya hile altında kalmadan) açıkladıklarına kanaat getirmek zorundadır. Bu "bizzat dinlenme" şartı, hakimin yasal denetim görevini yerine getirmesi ve anlaşmanın tarafların gerçek iradesini yansıttığını teyit etmesi için bir "yargısal filtre" görevi görür. Bu beş şarttan herhangi birinin eksikliği halinde, anlaşmalı boşanma kararı verilemez.
3. EŞLERİN İKİSİ DE BOŞANMAYI KABUL EDERSE ANCAK EVLİLİK 1 YILDAN AZ SÜRMÜŞSE NE OLUR?
Anlaşmalı boşanma için gereken "en az 1 yıl evlilik" şartı , tarafların üzerinde anlaşabileceği veya hakimin takdirine bağlı bir konu değil, emredici bir kanun hükmüdür. Evlilik birliği 1 yılını doldurmamışsa, taraflar boşanmanın tüm sonuçları üzerinde anlaşmış olsalar dahi, kanun uyarınca "anlaşmalı boşanma" davası açamazlar.
4. ANLAŞMALI BOŞANMA İLE ÇEKİŞMELİ BOŞANMA ARASINDAKİ TEMEL FARKLAR NELERDİR?
Anlaşmalı Boşanmada: Taraflar, boşanma kararının sonuçlarını (nafaka, velayet, mal paylaşımı) bir müzakere ile kendileri belirler ve protokole yazarlar. Hakim, bu anlaşmanın sadece hukuka uygunluğunu denetler. Kontrol taraflardadır.
Çekişmeli Boşanmada: Taraflar bir veya daha fazla konuda (boşanmanın kendisi, velayet, nafaka vb.) anlaşamamıştır. Taraflar, bu konulardaki kontrolü hakime devrederler. Hakim, uzun bir yargılama, delil toplama ve tanık dinleme sürecinden sonra, kimin haklı kimin haksız olduğuna (kusur) bakarak sonucu kendisi belirler.
5. ANLAŞMALI BOŞANMA DAVASI NASIL AÇILIR? GEREKLİ BELGELER NELERDİR?
Anlaşmalı boşanma davası, görevli ve yetkili mahkemeye usulüne uygun bir dava dilekçesi ve eklerinin sunulmasıyla açılır. Süreç, protokole dayandığı için çekişmeli davalara göre çok daha hızlı işler. Dava açmak için hazırlanması gereken temel belgeler şunlardır :
a. Anlaşmalı Boşanma Dava Dilekçesi
b. Anlaşmalı Boşanma Protokolü
c. Kimlik Fotokopileri
d. Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği
6. ANLAŞMALI BOŞANMA DAVASINDA GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME NERESİDİR?
Boşanma davasında "görev" ve "yetki" kavramları farklı anlamlara gelir ve her ikisinin de doğru tespit edilmesi, davanın usulden reddedilmemesi için kritiktir.
Görevli Mahkeme: Anlaşmalı ya da çekişmeli fark etmeksizin, boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesi'dir. Eğer davanın açılacağı adliyede müstakil bir Aile Mahkemesi bulunmuyorsa, dava Asliye Hukuk Mahkemesi'nde (Aile Mahkemesi sıfatıyla) açılır.
Yetkili mahkeme ise taraflarca serbestçe takdir edilebilir.
7. 2025 YILI İÇİN ANLAŞMALI BOŞANMA DAVASININ HARÇ VE MASRAFLARI YAKLAŞIK NE KADARDIR?
Anlaşmalı boşanma davası açarken adliye veznesine ödenmesi zorunlu olan sabit maktu ücretler 2025 yılı itibarıyla, Başvuru Harcı, Peşin Harç, Vekalet Harcı gibi kalemlerin toplamı yaklaşık 4.000,00 TL tutarındadır. Buna ek olarak, tebligat, posta gibi masraflar için mahkeme veznesine yaklaşık 2.500,00 TL "Gider Avansı" yatırılır. Dolayısıyla, zorunlu mahkeme masrafı yaklaşık 6.500 TL civarındadır.
8. ANLAŞMALI BOŞANMA DAVASI NE KADAR SÜRER? "TEK CELSEDE BOŞANMA" NEDİR VE HER ZAMAN MÜMKÜN MÜDÜR?
Dava Süresi: Anlaşmalı boşanma davasının süresi, davanın açıldığı adliyedeki Aile Mahkemesi'nin "iş yoğunluğuna" göre değişiklik gösterir. Dava açıldıktan sonra, mahkeme genellikle 1-4 hafta , "yaklaşık 1 ay" veya bazı yoğun adliyelerde 1-4 ay sonrasına bir duruşma günü belirler.
Tek Celsede Boşanma: Bu tabir, anlaşmalı boşanma davalarının standardı ve hedefidir. Tek celsede boşanma, hakimin belirlenen ilk duruşmada tarafların sunduğu protokolü incelemesi, tarafları bizzat dinlemesi , iradelerinin serbest olduğuna kanaat getirmesi ve protokolü hukuka uygun bularak boşanma kararını aynı duruşmada vermesi anlamına gelir.
Her Zaman Mümkün müdür (Garanti midir)? Hayır, garanti değildir, ancak usulüne uygun yürütülen davalarda %99 oranında gerçekleşir. Tek celsede boşanma bir süreç değil, bir sonuçtur. Bu sonucun elde edilmesi, duruşmadan önce hazırlanan protokolün kusursuz olmasına bağlıdır. Davanın tek celsede bitmemesi, genellikle şu nedenlerle olur :
a. Hakim, protokolde eksiklikler veya hukuka aykırılıklar bulursa.
b. Hakim, tarafların beyanlarını (örn: taraflardan birinin tereddütlü veya baskı altında görünmesi) samimi ve serbest bulmazsa.
c. Taraflardan biri duruşmada "protokolden vazgeçtiğini" beyan ederse.
Bu durumlarda hakim, eksikliğin giderilmesi için duruşmayı erteleyebilir (dava 2-3 celse sürebilir) veya tarafların anlaşması bozulduğu için davayı "çekişmeli" boşanmaya dönüştürebilir. Burada avukatın asıl görevi duruşmayı yönetmek değil, o duruşmanın "tek celse" olmasını garanti altına alacak, hakimin denetiminden sorunsuz geçecek bir protokol hazırlamaktır.
9. ANLAŞMALI BOŞANMA PROTOKOLÜ NEDİR VE NELERİ İÇERMELİDİR?
Anlaşmalı boşanma protokolü, anlaşmalı boşanma davasının temel taşı ve hukuki omurgasıdır. Tarafların, boşanmanın tüm hukuki ve mali sonuçları üzerinde karşılıklı olarak anlaştıklarını gösteren, imzalı, yazılı bir sözleşmedir. Protokolün hakim tarafından onaylanabilmesi için, kanunun zorunlu kıldığı asgari unsurları mutlaka içermesi gerekir. Bu unsurlar "kamu düzeni" ile ilgili kabul edildiğinden, zorunlu hususları içermeyen protokol hakim tarafından kabul edilmez.
Zorunlu Unsurlar :
a. Boşanma İradesi: Tarafların, TMK 166/3 uyarınca, hiçbir baskı altında kalmadan, özgür iradeleriyle boşanmayı kabul ettiklerine dair net beyanları.
b. Mali Sonuçlar (Tam Anlaşma): Yoksulluk Nafakası - Maddi ve Manevi Tazminat
c. Müşterek Çocukların Durumu (Varsa): Velayet - İştirak Nafakası (Çocuk Nafakası) - Çocukla Şahsi Münasebet
İsteğe Bağlı (İhtiyari) Unsurlar: Protokol, zorunlu unsurlara ek olarak tarafların "sözleşme serbestisi" kapsamında kararlaştıracakları o evlilik birliğine özel bir takım konuları da düzenleyebilir. Bu konuların düzenlenmesi, gelecekte yeni davaların açılmasını engellemek için çok büyük önem arz etmektedir.
10. PROTOKOLDE MAL PAYLAŞIMI (MAL REJİMİNİN TASFİYESİ) NASIL DÜZENLENMELİDİR?
Protokolde mal paylaşımının düzenlenmesi, taraflara sözleşme serbestisi tanınan bir alandır. Taraflar, yasal mal rejiminin paylaşım kurallarına bağlı kalmaksızın, diledikleri gibi bir paylaşım oranı belirleyebilirler. Hakim, bu paylaşıma (çocukların haklarını etkilemediği sürece) müdahale etmez. Ancak, bu düzenleme yapılırken icra edilebilirlik açısından çok büyük bir risk bulunmaktadır. En Büyük Risk: Geleceğe Yönelik Taahhütlerdir. Bu taahhütler çoğu zaman boşanma kararıyla birlikte icra edilemediği için takibi zor ve uzmanlık isteyen ek davalara sebebiyet verebilmektedir.
11. PROTOKOLDE MAL PAYLAŞIMINDAN HİÇ BAHSEDİLMEZSE VEYA "TARAFLARIN MAL TALEBİ YOKTUR" YAZILIRSA NE OLUR?
Bu, bir anlaşmalı boşanma protokolündeki en kritik finansal ayrımdır ve tarafların gelecekteki tüm malvarlığı haklarını belirler. Protokolde "mal paylaşımı" (mal rejimi tasfiyesi) konusunda sessiz kalmak ile bu haktan feragat etmenin sonuçları arasında büyük fark vardır.
Taraflar "mal rejimi tasfiyesi" konusuna protokolde hiç değinmezse ve protokol genel bir feragat cümlesi de içermezse: Tarafların, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra, "mal paylaşımı davası" açma hakkı saklı kalır.
Şayet Protokolde "Tarafların mal istemi / talebi yoktur" yazılırsa veya benzeri bir feragat (vazgeçme) beyanı içerirse Bu beyan, kesin ve bağlayıcıdır. Bu şekilde protokole imza atan bir eş, boşanma kesinleştikten sonra mal paylaşımı davası açamaz. O hak, geri dönülmez bir şekilde kaybedilmiştir. İnternetten bulunan taslak protokollerdeki bu gibi genel feragat beyanları, tarafların milyonlarca liralık haklarını farkında olmadan kaybetmelerine yol açan en büyük hukuki tuzaklardır.
12. ANLAŞMALI BOŞANMA PROTOKOLÜ VEYA DAVA DİLEKÇESİ NASIL OLMALIDIR?
Bu hususta alanında uzman bir avukattan hukuki yardım almakta fayda vardır. Şayet avukat yardımı olmadan hazırlanacaksa internetten edinilen maktu yazılardan ziyade evrakın taraflarca bizzat hazırlanmasında fayda vardır. Aksi halde az yukarıda da anlatıldığı gibi önemsiz gibi görünen ve gözden kaçacak bir feragat beyanının dahi çok ağır sonuçlar doğurma ihtimali mevcuttur.
13. ANLAŞMALI BOŞANMADA YOKSULLUK NAFAKASI ŞARTLARI NELERDİR? PROTOKOLDE "NAFAKA İSTEMİYORUM" BEYANI BAĞLAYICI MIDIR?
Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olan tarafa, diğer tarafın ekonomik gücü oranında ödenen bir nafaka türüdür. Anlaşmalı boşanmada yoksulluk nafakası konusu tamamen tarafların iradesine (inisiyatifine) bırakılmıştır. Taraflar protokolde:
Belirli bir miktar (aylık veya toplu) nafaka ödenmesini,
Nafakanın süresiz (genel kural) veya belirli bir süreyle (örn: 2 yıl) kısıtlanmasını ,
Veya birbirlerinden yoksulluk nafakası talep etmediklerini kararlaştırabilirler.
"Nafaka İstemiyorum" Beyanının Bağlayıcılığı: Anlaşmalı boşanma protokolündeki en sert ve geri dönülmez hukuki sonuçlardan biri budur. Protokolde veya hakim huzurundaki duruşmada yoksulluk nafakası talebinde bulunmadığını beyan eden veya bu haktan açıkça feragat ettiğini (vazgeçtiğini) belirten eş, bu hakkını kalıcı olarak kaybeder.
14. ANLAŞMALI BOŞANMADA MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT NASIL DÜZENLENİR? TAZMİNATTAN FERAGAT EDİLİRSE SONRADAN DAVA AÇILABİLİR Mİ?
Maddi ve manevi tazminat, yoksulluk nafakası gibi, protokolde düzenlenmesi zorunlu olan mali sonuçlardandır. Taraflar, protokolde belirli bir miktar tazminat ödenmesini kararlaştırabilecekleri gibi, daha yaygın olan uygulama, "birbirlerinden maddi ve manevi tazminat taleplerinin bulunmadığını ve bu haklardan karşılıklı olarak feragat ettiklerini" beyan etmeleridir.
Anlaşmalı boşanma protokolünde tazminat haklarından feragat eden bir eş, boşanma kararı kesinleştikten sonra, ayrı bir dava açarak boşanma nedeniyle maddi veya manevi tazminat talep edemez.
15. MÜŞTEREK ÇOCUKLAR İÇİN İŞTİRAK NAFAKASI ZORUNLU MUDUR? PROTOKOLDE BELİRTİLMEZSE NE OLUR?
Evet. Protokolde düzenlenmesi zorunludur. Tarafların bu konuda anlaşması, hakimin denetimine tabidir.
Taraflar protokolde "iştirak nafakası talep etmiyorum" veya "0 TL" olarak anlaşsalar bile, bu feragat geçersizdir ve kalıcı değildir sonradan iştirak nafakası için dava açılabilir.
16. ANLAŞMALI BOŞANMADA VELAYET NASIL BELİRLENİR? HAKİM, TARAFLARIN ANLAŞTIĞI VELAYET DÜZENLEMESİNE MÜDAHALE EDEBİLİR Mİ?
Taraflar, protokolde velayetin kime verileceği konusunda anlaşmak zorundadırlar. Velayet anneye veya babaya verilebilir. Taraflar, şartları uygunsa "ortak velayet" konusunda da anlaşabilirler.
Hakim Müdahale Edebilir mi? Evet. Bu, hakimin tarafların anlaşmasını doğrudan geçersiz kılabileceği en önemli alandır. Çocuğun üstün yararı ilkesi uyarınca hakim re’sen karar verebilir.
17. ANLAŞMALI BOŞANMA DURUŞMASINA TARAFLARIN BİZZAT KATILMASI ZORUNLU MUDUR?
Evet, zorunludur. Bu, anlaşmalı boşanmanın pazarlığa açık olmayan yasal şartıdır. Bizzat dinlenme şartı vardır.
Avukatın Duruşmaya Katılması Yeterli midir? Hayır, yeterli değildir. Tarafların vekalet verdiği avukatlar duruşmada hazır bulunabilir ancak tarafların yerine beyanda bulunamazlar.
18. TARAFLARDAN BİRİ VEYA İKİSİ DURUŞMAYA GELMEZSE NE OLUR?
Her İki Taraf da Gelmezse: Hakim duruşmayı erteleyecektir. Taraflar, mazeret bildirip yeni duruşma günü talep edebilirler.
Taraflardan Sadece Biri Gelmezse: Bu, anlaşmalı boşanma davası için en kritik senaryodur. Soru 17'de belirtilen "her iki tarafın bizzat dinlenmesi" şartı ihlal edilmiş olur. Bu durumda hakim anlaşmalı boşanmaya karar veremez. Bu durumda hakimin davayı çekişmeli boşanma davasına dönüştürür.
19. ANLAŞMALI BOŞANMA KARARI NE ZAMAN KESİNLEŞİR VE NÜFUS KAYITLARINA NASIL İŞLENİR?
Duruşmada hakimin "Boşanmanıza karar verdim" demesiyle süreç bitmez. Taraflar o an itibarıyla resmen boşanmış sayılmazlar. Boşanmanın hukuken kesinleşmesi ve resmi kayıtlara geçmesi için belirli bir usulün tamamlanması gerekir. Bunun için gerekçeli kararın yazılıp tebliğ edilmesi ve istinaf süresinin sona ermesi gerekmektedir.
Karar kesinleştikten sonra nüfus müdürlüğüne yazılacak bir müzekkere ile tescil edilmektedir.
20. TARAFLARDAN BİRİ ANLAŞMALI BOŞANMA PROTOKOLÜNE UYMAZSA (ÖRN. NAFAKAYI ÖDEMEZSE) NE YAPILABİLİR?
Taraflardan biri protokole uymazsa, mağdur olan tarafın başvuracağı yol icra takibi veya yeni bir dava açmaktır. Yaptırımın türü, ihlal edilen maddenin niteliğine göre değişir.
YASAL UYARI:
Pragma Hukuk & Danışmanlık sitesinde yer alan yazılar, makaleler ve bilgiler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır ve hukuki tavsiye veya mütalaa niteliğinde değildir. Mevzuatın değişmesi nedeniyle bilgiler güncelliğini yitirmiş olabilir. Bu nedenle, sitede yer alan bilgilere dayanarak hareket etmeden önce mutlaka güncel mevzuat teyit edilmeli ve profesyonel bir avukattan hukuki yardım alınmalıdır. Site içeriğindeki olası hatalardan veya eksikliklerden dolayı sorumluluk kabul edilmemektedir.
Diğer makalelerimize ulaşmak için;
https://www.pragmahukuk.com/haber.php?id=153&SGK-EMEKLILIK-IPTALI
https://www.pragmahukuk.com/haber.php?id=151&DEPORT-SINIR-DISI-KARARI
https://www.pragmahukuk.com/haber.php?id=150&SOSYAL-MEDYA-SUCLARI
https://www.pragmahukuk.com/haber.php?id=149&KETMI-VERESE-MIRASCININ-GIZLENMESI
https://www.pragmahukuk.com/haber.php?id=147&CEKISMELI-BOSANMA
https://www.pragmahukuk.com/haber.php?id=146&IHALEYE-FESAT-KARISTIRMA-VE-ZIMMET-SUCU
https://www.pragmahukuk.com/haber.php?id=145&KIRACININ-TAHLIYESI
https://www.pragmahukuk.com/haber.php?id=144&HPV-ASISI-VE-UCRET-IADESI
https://www.pragmahukuk.com/haber.php?id=143&TRAFIK-KAZALARI-VE-CEZALARI
https://www.pragmahukuk.com/haber.php?id=142&SEHIT-YAKINLARININ-VE-GAZILERIN-HAKLARI
https://www.pragmahukuk.com/haber.php?id=141&OTV-MUAFIYETI
https://www.pragmahukuk.com/haber.php?id=140&ISE-IADE-DAVASI
https://www.pragmahukuk.com/haber.php?id=139&UYUSTURUCU-MADDE-SUCLARI
https://www.pragmahukuk.com/haber.php?id=138&DIYABET-SENSORU-VE-INSULIN-POMPASI-BEDELLERININ-TAHSILI
https://www.pragmahukuk.com/haber.php?id=137&ORTAKLIGIN-GIDERILMESI-IZALE-I-SUYU
https://www.pragmahukuk.com/haber.php?id=135&IBAN-KIRALAMA
https://www.pragmahukuk.com/haber.php?id=134&KIDEM-TAZMINATI
https://www.pragmahukuk.com/haber.php?id=133&ANLASMALI-BOSANMA
https://www.pragmahukuk.com/haber.php?id=132&ARAC-DEGER-KAYBI-TAZMINATI
