20 SORUDA İHALEYE FESAT KARIŞTIRMA VE ZİMMET SUÇU REHBERİ

1. İhaleye fesat karıştırmak tam olarak ne demektir?

Kısaca, devletin yaptığı bir işe (alım, satım, kiralama gibi) hile karıştırmaktır. Bir ihaleyi kazanması gereken dürüst kişileri engellemek, ihaleye girmeye hakkı olmayanları sahte belgelerle ihaleye sokmak veya teklifleri gizlice değiştirmek gibi eylemler bu suçu oluşturur.

2. Sadece devlette çalışan memurlar mı bu suçtan ceza alır?

Hayır. İhaleye katılan şirket sahipleri, müteahhitler veya ihaleye girmek isteyen vatandaşlar da bu suçu işleyebilirler. Suçun oluşması için failin mutlaka memur olması gerekmez.

3. İhaleye fesat karıştırma suçunun cezası kaç yıldır?

Suçun temel cezası 3 yıldan 7 yıla kadar hapis cezasıdır. Ancak eylem sırasında birine şiddet uygulanmışsa veya devlet zarar görmemişse bu süreler değişir.

4. İhaleye fesat karıştırıldı ama devlet zarar etmedi. Yine de ceza verilir mi?

Evet, verilir. Ancak kanun bu durumu bir indirim sebebi olarak görür. Eğer ihaleye hile karıştırılmış fakat kamu kurumu maddi bir zarara uğramamışsa, ceza 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasına düşürülür.

5. Tehdit veya şiddet kullanarak ihaleye müdahale edilirse ceza ne olur?

Bu durumda ceza çok daha ağırdır. Cebir (şiddet) veya tehdit kullanılarak ihaleye fesat karıştırılırsa, verilecek cezanın alt sınırı 5 yıldan az olamaz. Ayrıca yaralama veya tehdit suçlarından da ayrı cezalar verilebilir.

6. Doğrudan temin bir ihale usulü müdür? Bu süreçteki hatalar fesat suçu sayılır mı?

Hayır, doğrudan temin bir ihale usulü değildir; bir satın alma yöntemidir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, doğrudan temin bir ihale usulü olmadığı için, bu süreçte gerçekleştirilen usulsüzlükler ihaleye fesat karıştırma suçunu oluşturmaz Bu nedenle doğrudan temin sürecinde yapılan yanlışlıklar veya hileler "ihaleye fesat karıştırma" suçunu oluşturmaz.

Ancak bu durum, doğrudan temin sürecindeki yolsuzlukların cezasız kalacağı anlamına gelmez. Eğer doğrudan temin sürecinde bir kamu görevlisi piyasa araştırmasını kasten yanlış yapar, hileye başvurur veya kamu zararını doğuracak şekilde birilerini kayırırsa, bu eylem "Görevi Kötüye Kullanma" (TCK m. 257) veya eylemin niteliğine göre "Zimmet" ya da "Rüşvet" suçlarını oluşturabilir.

7. Zimmet suçu nedir?

Zimmet, kendisine devlet malı veya parası teslim edilen bir memurun, bu parayı veya malı sanki kendi malıymış gibi kullanması, harcaması veya bir başkasına vermesidir.  Örneğin, belediyenin parasıyla kendi şahsi borcunu ödeyen bir memur zimmet suçu işlemiş olur.

8. Zimmet suçunun cezası kaç yıldır?

Basit bir zimmet suçunun cezası 5 yıldan 12 yıla kadar hapis cezasıdır. Bu ceza suçun işleniş biçimine göre artabilir.

9. Memur olmayan biri zimmet suçundan ceza alabilir mi?

Zimmet suçunu ancak memurlar işleyebilir. Ancak memur olmayan bir kişi, bir memuru bu suçu işlemesi için ikna ederse veya ona yardım ederse, o da cezalandırılır.

10. Zimmeti gizlemek için belge sahteciliği yapılırsa ceza artar mı?

Evet. Eğer memur yaptığı zimmet anlaşılmasın diye hileli yollara başvurursa (kayıtları değiştirmek, sahte fatura üretmek gibi), cezası yarı oranında artırılır.

11. Zimmetlenen parayı sonradan devlete geri ödersem cezam düşer mi?

Evet. Buna "etkin pişmanlık" denir. Eğer parayı veya malı soruşturma başlamadan iade ederseniz cezanızın üçte ikisi (2/3) indirilir. Dava açıldıktan sonra iade ederseniz üçte biri (1/3) indirilir.

12. Emanet edilen malı sadece bir süreliğine kullanıp yerine koysam yine de zimmet olur mu?

Buna "kullanma zimmeti" denir. Malı temelli çalmak niyetiniz olmasa bile, geçici süreyle kişisel çıkarınız için kullanmanız suçtur. Ancak bu durumda cezanız yarı oranına kadar indirilebilir.

13. Zimmet edilen şeyin değeri çok düşükse (örneğin bir kalem) ne olur?

Kanun "malın değerinin azlığı" durumunda cezada indirim yapılmasını öngörür. Eğer zimmet konusu şeyin değeri çok düşükse ceza üçte birden yarıya kadar indirilebilir.

14. Bu suçları ihbar etmek için bir süre sınırı var mı?

Bu suçlar "şikayete bağlı" değildir.  Şikayete bağlı olmadığı için belirli bir şikayet süresi yoktur. Savcılık, suçun işlendiğine dair bir duyum aldığı veya ihbar edildiği anda kendiliğinden (re'sen) soruşturma başlatır. Şikayetçinin sonradan şikayetinden vazgeçmesi davayı durdurmaz.

15. İhbar ettiğim kişi suçsuz çıkarsa başım belaya girer mi?

Eğer ihbarı kötü niyetle ve yalan olduğunu bilerek yapmadıysanız, sadece şüphelerinizi dile getirdiyseniz herhangi bir hukuki sorumluluğunuz olmaz. Ancak kasıtlı olarak iftira atarsanız iftira suçundan hakkınızda işlem yapılabilir.

16. Mahkeme süreci ne kadar sürer?

Dosyanın karmaşıklığına, sanık sayısına ve bilirkişi incelemelerine göre değişmekle birlikte, bu tür davalar genellikle 1 ila 3 yıl arasında sonuçlanmaktadır.

17. Bu davalarda tutuklanma olur mu?

Evet. Özellikle delilleri karartma şüphesi veya kaçma ihtimali varsa mahkeme yargılama süresince tutuklama kararı verebilir.

18. İhaleye fesat karıştıran bir şirketin diğer ihalelere girmesi engellenir mi?

Evet. Mahkumiyet kararıyla birlikte veya soruşturma aşamasında idari bir kararla şirket hakkında ihaleden yasaklama kararı verilir. Bu süre 1 yıldan 3 yıla kadar değişebilir.

19. Zimmet veya ihaleye fesat karıştırma suçlarında görevli mahkeme hangisidir?

İhaleye fesat karıştırma suçunda kural olarak Asliye Ceza Mahkemeleri görevlidir. Ancak eğer eylem cebir veya tehditle işlenmişse ya da başka ağır suçlarla birleşmişse yargılama Ağır Ceza Mahkemesi'nde yapılır. Zimmet suçu ise doğrudan Ağır Ceza Mahkemesi'nin görev alanına girmektedir.

20. Bu suçlarda zamanaşımı nedir?

İhaleye fesat karıştırma suçu için bu süre temel halde 8 yıl, nitelikli hallerde ise 15 yıla kadar çıkabilmektedir. Zimmet suçunda ise kural olarak 15 yıllık bir zamanaşımı süresi öngörülmüştür.

YASAL UYARI:

Pragma Hukuk & Danışmanlık sitesinde yer alan yazılar, makaleler ve bilgiler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır ve hukuki tavsiye veya mütalaa niteliğinde değildir. Mevzuatın değişmesi nedeniyle bilgiler güncelliğini yitirmiş olabilir. Bu nedenle, sitede yer alan bilgilere dayanarak hareket etmeden önce mutlaka güncel mevzuat teyit edilmeli ve profesyonel bir avukattan hukuki yardım alınmalıdır. Site içeriğindeki olası hatalardan veya eksikliklerden dolayı sorumluluk kabul edilmemektedir.