20 SORUDA DEPORT (SINIR DIŞI) KARARI REHBERİ

Hakkınızda veya bir yakınınız hakkında tesis edilen sınır dışı (deport) kararları, yabancıların Türkiye’deki hayatını ve aile düzenini derinden etkileyen ciddi idari işlemlerdir. Sürecin son derece hızlı ilerlemesi ve hak düşürücü sürelerin çok kısa olması nedeniyle, doğru hukuki adımların atılması hayati önem taşır. Süreci şeffafça anlayabilmeniz için 20 soru – 20 cevap olarak bu rehberi hazırladık.

Soru 1: Sınır dışı etme (deport) kararı tam olarak nedir?

Sınır dışı etme kararı; Türkiye'de yasal kalış hakkı bulunmayan, bu hakkı kaybeden veya kamu düzeni ve güvenliği açısından ülkede bulunması sakıncalı görülen yabancıların, devlet kararıyla ülke dışına çıkarılması işlemidir. Bu karar, tamamen idari bir işlem olup, Göç İdaresi Başkanlığı'nın talimatıyla veya resen İl Göç İdaresi Müdürlükleri (Valilikler) tarafından alınır.

Soru 2: Hangi eylemler sınır dışı kararı alınmasına sebep olur?

Kanun, hangi durumlarda bu kararın alınacağını açıkça belirtmiştir. Başlıca sebepler şunlardır:

Vize veya ikamet izni süresini mazeretsiz olarak 10 günden fazla aşmak,

Türkiye'ye girişte veya ikamet başvurularında sahte belge kullanmak,

Çalışma izni olmaksızın kayıt dışı (kaçak) çalışmak,

Türkiye'de hırsızlık, dolandırıcılık, uyuşturucu ticareti gibi suça karışmak,

Hakkında Türkiye'ye giriş yasağı bulunmasına rağmen ülkeye kaçak girmek,

Terör örgütü yöneticisi, üyesi veya destekleyicisi olmak.

Soru 3: Hakkında sınır dışı kararı alınamayacak istisnai kişiler kimlerdir?

Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler gereği (Geri Gönderme Yasağı), bazı yabancılar sınır dışı edilemez. Gönderileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye veya onur kırıcı muameleye maruz kalma riski olanlar bu kapsamdadır. Ayrıca; ciddi sağlık sorunları olanlar, hamileler, seyahat etmesi hayati risk taşıyan yaşlılar ve insan ticareti mağduru olup tedavisi sürenler sınır dışı edilemez. Bu kişilere genellikle "insani ikamet izni" verilir.

Soru 4: Kararı vermeye yetkili makam neresidir ve tebligat süreci nasıl işler?

Türkiye'de bu kararları tesis etmeye münhasıran Valilikler (uygulamada İl Göç İdaresi Müdürlükleri) yetkilidir. Kararın hukuki gerekçeleriyle birlikte hakkındaki kişiye veya avukatına yazılı olarak tebliğ edilmesi zorunludur. Dava açma süresi bu tebligatın yapıldığı an işlemeye başladığı için, tebligat aşaması sürecin en öenmli noktasıdır.

Soru 5: "Türkiye'yi terke davet" prosedürü nedir ve kime uygulanmaz?

İdare, yabancının onurunu zedelemeden ülkeyi gönüllü terk etmesine olanak tanımak için kural olarak 15 ila 30 gün arasında bir "terke davet" süresi tanır. Bu sürede kendi imkanıyla çıkanlara giriş yasağı uygulanmayabilir. Ancak; kaçma şüphesi olanlara, sahte belge kullananlara, daha önce giriş-çıkış kurallarını ihlal edenlere ve kamu güvenliği için tehdit oluşturanlara bu süre tanınmaz ve doğrudan işlem başlatılır.

Soru 6: İdari gözetim kararı nedir?

Hakkında sınır dışı kararı alınan ancak derhal gönderilemeyen yabancıların, kaçmalarını önlemek amacıyla Geri Gönderme Merkezlerinde (GGM) zorunlu olarak tutulmalarına "idari gözetim" denir. Bu bir hapis veya tutuklama cezası değildir; sadece sınır dışı işleminin sorunsuz gerçekleşmesini sağlamak amacıyla uygulanan idari bir tedbirdir.

Soru 7: Geri Gönderme Merkezinde (GGM) en fazla ne kadar kalınabilir?

Kanuna göre idari gözetim süresi en fazla 6 aydır. Ancak yabancının işlemlere direnmesi (örneğin pasaportunu gizlemesi, konsolosluğa yanlış bilgi vermesi) gibi durumlarda Valilik bu süreyi en fazla 6 ay daha uzatabilir. Bir yabancı GGM'de hiçbir şartta 1 yıldan fazla tutulamaz.

Soru 8: İdari gözetim kararına nasıl ve nereye itiraz edilir?

Özgürlüğü kısıtlayan bu işleme karşı İdare Mahkemesine değil, doğrudan kararı veren valiliğin bulunduğu ildeki Sulh Ceza Hakimliğine itiraz edilir. Mahkemeye yapılan itiraz, gözetimi otomatik olarak durdurmaz; hakim 5 gün içinde dosyayı inceleyerek kesin kararını verir.

Soru 9: Sulh Ceza Hakimliğine yapılacak itirazda hangi deliller sunulmalıdır?

Hakim genellikle dosyayı evrak üzerinden inceler. Bu yüzden itiraz dilekçesi çok detaylı olmalıdır. Kişinin kaçma şüphesi olmadığını ispatlayan kira sözleşmeleri, sabit ikametgah belgeleri, sağlık raporları ve Türk vatandaşı yakınları tarafından verilen noter onaylı taahhütnameler (kefalet belgeleri) dosyaya mutlaka eklenmelidir.

Soru 10: Özgürlüğü kısıtlamayan "alternatif yükümlülükler" nelerdir?

Devlet, her yabancıyı GGM'ye kapatmak zorunda değildir. Eğer kişinin kaçma riski düşükse; belirli bir adreste yaşama zorunluluğu getirme, haftanın belirli günleri polis merkezine veya Göç İdaresine giderek imza atma (bildirimde bulunma) veya elektronik kelepçe ile takip gibi özgürlüğü daha az kısıtlayan alternatif yöntemler uygulanabilir.

Soru 11: Deport kararının iptali davası nerede ve kaç gün içinde açılmalıdır?

Sürecin en hassas noktası burasıdır. Sınır dışı kararının iptali için, kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren 7 gün içinde işlemi yapan idarenin bulunduğu yerdeki İdare Mahkemesinde dava açılması gerekmektedir. Bu süre "hak düşürücü" süredir; yani 8. gün dava açmak isterseniz hakkınızı tamamen kaybetmiş olursunuz ve deport işlemi kesinleşir.

Soru 12: İptal davası açmak, kişinin sınır dışı edilmesini durdurur mu?

Kural olarak evet. 7 günlük yasal süre içinde İdare Mahkemesinde dava açarsanız, yargılama tamamen sonuçlanana kadar idare sizi fiilen sınır dışı edemez.

Soru 13: Anayasa Mahkemesi ve AİHM sürece nasıl dahil olur?

Eğer İdare Mahkemesindeki dava kaybedilirse ve yabancının sınır dışı edileceği ülkede işkence görme veya hayati tehlike yaşama riski çok yüksekse, acil olarak Anayasa Mahkemesi'ne (AYM) "tedbir talepli bireysel başvuru" yapılır. AYM tedbir kararı verirse deport durur. Son çare olarak ise Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) kural 39 kapsamında ihtiyati tedbir başvurusu yapılabilir.

Soru 14: Yabancı tahdit kodları nedir ve sonuçları nelerdir?

Tahdit kodları, yabancıların elektronik sicillerine (GÖÇ-NET) işlenen harf ve rakamlardan oluşan işaretlerdir. Bu kodlar genellikle kişinin Türkiye'ye girişini yasaklar, ikamet veya çalışma izni almasını engeller ve yakalandığı yerde deport sürecinin başlamasına neden olur.

Soru 15: V Serisi (Vize ve İkamet) tahdit kodları ne ifade eder?

Genellikle vize, ikamet ve bildirim ihlallerini içerir.

V-84: "10 gün içinde ikamet izni alacağım" diyerek giriş yapıp sözünde durmayanlara işlenir.

V-69: Mevcut ikamet izni kurallara uymadığı için iptal edilenlere konur (5 yıl yasak doğurur).

V-70: Sadece ikamet izni alabilmek için sahte/anlaşmalı evlilik yaptığı tespit edilenlere işlenir.

Soru 16: G, Ç ve N Serisi kodlar neden daha tehlikelidir?

Bu kodlar kamu güvenliği, adli suçlar ve ağır giriş ihlallerini kapsar ve Türkiye'ye girişi kesin olarak engeller.

G-87: Uluslararası terör şüphesiyle konulan, en ağır yaptırımlı ve süresiz koddur.

Ç-117: Kaçak olarak çalışanlara işlenir ve en az 1 yıl giriş yasağı doğurur.

N-120: İkamet ihlalinden doğan para cezalarını ödemeyenlere konur, ödenene kadar giriş yasaktır.

Soru 17: Bu tahdit kodları sistemden nasıl silinir?

Öncelikle Göç İdaresi veya Emniyet Genel Müdürlüğü'ne dilekçe ile itiraz edilerek kodun kaldırılması (terkin) talep edilebilir. Para cezasına dayalı basit kodlar ödemeyle kalkabilir. Ancak idare bu talebi reddederse (veya 30 gün cevap vermezse), İdare Mahkemesinde "Tahdit Kodunun İptali" davası açmak tek hukuki yoldur. Güvenlik kodlarında beraat kararları mahkemeye sunulmalıdır.

Soru 18: Hakkında giriş yasağı olan yabancılar Türkiye'ye meşruhatlı vize ile gelebilir mi?

Evet, çok istisnai durumlarda bu mümkündür. Hakkında deport kararı ve giriş yasağı bulunan bir kişi; ciddi bir sağlık tedavisi, eğitim hakkı veya resmi evlilik gibi çok geçerli ve ispatlanabilir bir sebeple yurtdışındaki Türk Konsolosluklarına başvurarak "Meşruhatlı (Özel Amaçlı) Vize" talep edebilir. İçişleri Bakanlığı onaylarsa, kişi yasaklı olmasına rağmen Türkiye'ye yasal giriş yapabilir.

Soru 19: Geçici koruma altındaki Suriyeliler için uygulanan özel kodlar nelerdir?

Geçici koruma statüsündekiler gönüllü olarak ülkelerine dönmek istediklerinde statüleri iptal edilir ve sicillerine V-87 kodu işlenir. Bu kod, tekrar Türkiye'ye gelmek istediklerinde idarenin özel iznine tabi olacaklarını gösterir.

Soru 20: 2026 yılı itibarıyla deport ve tahdit kodu iptal davalarının mahkeme masrafları ne kadardır?

Her yıl güncellenen harç tarifesine göre, 2026 yılında bir iptal davası açarken mahkeme veznesine peşin yatırılması gereken temel masraflar; dava açılış posta avansı (2.500TL), başvuru harcı (732 TL) ve karar harcı (732 TL) olmak üzere asgari olarak 4.000 TL civarındadır. (Maddi durumu olmayanlar mahkemeden 'Adli Yardım' talep edebilir. Bu tutarlara avukatlık vekalet ücretleri dahil değildir.)

Sınır dışı (deport) işlemleri, idari gözetim ve tahdit kodları; 7 günlük gibi çok kısa sürelerin olduğu, usul hatalarının telafisinin imkansız sonuçlar (süresiz giriş yasakları, aile birliğinin dağılması) doğurduğu son derece teknik hukuki süreçlerdir. Bu sürecin kulaktan dolma bilgilerle değil, idari yaptırımların diline hakim profesyonel bir avukat aracılığıyla yürütülmesi gerekmektedir.

YASAL UYARI:

Pragma Hukuk & Danışmanlık sitesinde yer alan yazılar, makaleler ve bilgiler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır ve hukuki tavsiye veya mütalaa niteliğinde değildir. Mevzuatın değişmesi nedeniyle bilgiler güncelliğini yitirmiş olabilir. Bu nedenle, sitede yer alan bilgilere dayanarak hareket etmeden önce mutlaka güncel mevzuat teyit edilmeli ve profesyonel bir avukattan hukuki yardım alınmalıdır. Site içeriğindeki olası hatalardan veya eksikliklerden dolayı sorumluluk kabul edilmemektedir.